Ramai pemandu tertanya-tanya kenapa had laju jalan raya di Malaysia tidak sama untuk semua jenis jalan. Ada jalan yang lurus dan luas tetapi had lajunya rendah, manakala lebuh raya pula membenarkan kelajuan lebih tinggi. Hakikatnya, had laju bukan ditetapkan secara rawak, sebaliknya berdasarkan beberapa faktor teknikal dan keselamatan.
Memahami sebab di sebalik perbezaan had laju ini boleh membantu pemandu membuat keputusan yang lebih selamat ketika berada di jalan raya, bukan sekadar mematuhi undang-undang kerana takut dikenakan saman.
Ramai beranggapan jalan yang lurus dan lebar selamat untuk dipandu laju. Namun, penetapan had laju jalan raya tidak hanya bergantung kepada bentuk fizikal jalan. Faktor seperti jumlah persimpangan, laluan keluar masuk, kehadiran pejalan kaki serta aktiviti di persekitaran sekeliling turut diambil kira.
Sebagai contoh, jalan persekutuan mungkin kelihatan luas dan lurus, tetapi ia sering mempunyai simpang kecil, kedai, sekolah dan kawasan perumahan. Keadaan ini meningkatkan risiko kemalangan berbanding lebuh raya yang mempunyai kawalan akses penuh dan pergerakan trafik yang lebih terkawal.
Setiap jalan direka dengan spesifikasi tertentu termasuk jejari selekoh, lebar lorong, kecerunan, jarak penglihatan dan keupayaan struktur menyerap impak. Jalan yang direka untuk kelajuan tinggi biasanya mempunyai selekoh lebih landai, lorong kecemasan serta pembahagi fizikal yang jelas.
Sebaliknya, jalan bandar dan luar bandar kebiasaannya tidak direka untuk kelajuan tinggi walaupun kelihatan kosong. Jika kemalangan berlaku pada kelajuan tinggi, struktur jalan tersebut mungkin tidak mampu mengurangkan tahap kecederaan atau kerosakan dengan berkesan.
Had laju jalan raya juga mengambil kira jumlah trafik dan jenis pengguna jalan. Di kawasan bandar, kenderaan perlu berkongsi ruang dengan motosikal, basikal, pejalan kaki dan pengangkutan awam. Risiko perlanggaran menjadi lebih tinggi apabila kelajuan kenderaan terlalu laju.
Di lebuh raya pula, aliran trafik lebih seragam dan arah bertentangan dipisahkan sepenuhnya. Ini membolehkan kelajuan lebih tinggi digunakan dengan tahap keselamatan yang lebih baik, selagi pemandu mematuhi peraturan dan keadaan trafik terkawal.
Kualiti permukaan jalan memainkan peranan besar dalam penetapan had laju. Jalan yang sering terdedah kepada hujan, mendap atau rosak tidak sesuai untuk kelajuan tinggi. Permukaan yang tidak rata boleh menyebabkan kenderaan hilang kawalan, terutamanya ketika membrek secara mengejut atau memandu dalam keadaan basah.
Atas sebab ini, sesetengah laluan luar bandar atau kawasan terbuka masih mempunyai had laju lebih rendah walaupun kelihatan selamat untuk dipandu laju pada pandangan mata kasar.
Lebuh raya direka khusus untuk perjalanan jarak jauh dan berkelajuan tinggi. Ia dilengkapi lorong kecemasan, sistem saliran yang baik, penghadang keselamatan serta kawalan akses yang ketat.
Walau bagaimanapun, had laju lebuh raya bukanlah mutlak. Faktor seperti cuaca buruk, kerja penyelenggaraan, kemalangan dan kepadatan trafik boleh menyebabkan had laju diturunkan sementara demi keselamatan semua pengguna jalan.
Penetapan had laju jalan raya juga mengambil kira keupayaan purata kenderaan di atas jalan, bukan hanya kenderaan berprestasi tinggi. Sistem brek, tayar, kestabilan dan tahap penyelenggaraan kenderaan biasa menjadi rujukan utama.
Ini bermakna walaupun sesebuah kenderaan mampu dipandu laju, had laju tetap ditetapkan bagi melindungi semua pengguna jalan tanpa mengira jenis kenderaan yang digunakan.
Satu lagi faktor penting dalam penetapan had laju ialah rekod kemalangan di sesuatu laluan. Pihak berkuasa jalan raya menggunakan data kemalangan lampau untuk mengenal pasti kawasan berisiko tinggi, termasuk lokasi yang kerap berlaku pelanggaran atau kemalangan maut.
Jika sesuatu jalan mempunyai sejarah kemalangan yang tinggi, had laju mungkin diturunkan walaupun keadaan jalan kelihatan baik. Langkah ini bertujuan mengurangkan tahap kecederaan sekiranya kemalangan berulang, serta memberi lebih masa reaksi kepada pemandu.
Pendekatan berasaskan data ini menunjukkan bahawa penetapan had laju bukan sekadar bergantung kepada reka bentuk jalan, tetapi juga mengambil kira corak penggunaan jalan dan tingkah laku pemandu di lokasi tersebut.
Had laju yang berbeza mengikut jenis jalan bukan bertujuan menyusahkan pemandu, sebaliknya untuk mengurangkan risiko kemalangan dan memastikan keselamatan bersama. Ia ditentukan berdasarkan rekaan jalan, persekitaran, trafik, sejarah kemalangan dan keupayaan kenderaan.
Dengan memahami logik di sebalik penetapan had laju, pemandu boleh menjadi lebih berdisiplin dan peka terhadap keadaan jalan, bukan sekadar mematuhi undang-undang kerana takut dikenakan tindakan.
Baca juga: Jualan Luar Negara BYD Dijangka Cecah 1.3 Juta Unit Pada 2026
++Untuk update mengenai dunia automotif, jangan lupa follow kami di Youtube, Instagram & TikTok.
